همزمان با افزایش نگرانیها درباره پیامدهای امنیتی هوش مصنوعی، شرکت Google DeepMind از برنامهای جدید با عنوان “زیستتابآوری(Bioresilience) ” رونمایی کرده است؛ برنامهای که با هدف کمک به دولتها، مراکز تحقیقاتی و سازمانهای فعال در حوزه امنیت زیستی برای پیشگیری، شناسایی و پاسخ به تهدیدات بیولوژیکی طراحی شده است.
این برنامه با همکاری شرکت Isomorphic Labs، زیرمجموعه گوگل در حوزه کشف دارو، اجرا میشود و بر سه محور اصلی شامل پایش عوامل بیماریزا، تسریع طراحی واکسن و درمانهای نوین و ارتقای آمادگی برای مقابله با شیوع بیماریها متمرکز است.
گوگل اعلام کرده است طی یک سال گذشته بیش از ۱۵ همکاری با دولتها، سازمانهای امنیت زیستی و مراکز پژوهشی در این حوزه ایجاد کرده است. همچنین این شرکت دسترسی گروهی از پژوهشگران، نهادهای دولتی و شرکای مورد اعتماد را به مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی خود گسترش داده است؛ دسترسیهایی که بر اساس چارچوب ایمنی گوگل، در قالب انتشارهای محدود و کنترلشده انجام میشود و در اختیار عموم قرار نمیگیرد.
به گفته مدیران گوگل، توسعه این برنامه بر این فرض استوار است که هوش مصنوعی علاوه بر ایجاد مخاطرات بالقوه، میتواند خود به یکی از مهمترین ابزارهای مقابله با تهدیدات زیستی تبدیل شود. از این رو، این شرکت تلاش میکند همزمان با توسعه مدلهای قدرتمند هوش مصنوعی، سازوکارهای لازم برای کنترل مخاطرات احتمالی آنها را نیز طراحی کند.
هلن کینگ، معاون بخش مسئولیتپذیری Google DeepMind، اعلام کرده است اگر ارزیابیهای داخلی نشان دهد توانمندی مدلهای هوش مصنوعی به سطحی رسیده که بدون وجود تدابیر حفاظتی مناسب میتواند خطرآفرین باشد، این مدلها منتشر نخواهند شد. به گفته وی، گوگل در تمامی مراحل توسعه، تواناییهای مدلها را بهطور مستمر ارزیابی میکند و تاکنون به چنین نقطهای نرسیده است.
مدیران این شرکت تأکید میکنند میان آزمایشگاههای پیشرو هوش مصنوعی درباره ضرورت انجام آزمونهای دقیق ایمنی پیش از انتشار مدلهای جدید اجماع گستردهای وجود دارد. به اعتقاد آنها، توسعه فناوریهای هوش مصنوعی بدون سازوکارهای ارزیابی و کنترل ریسک، میتواند پیامدهای جدی در حوزه امنیت زیستی به همراه داشته باشد.
رونمایی از این برنامه تنها چند روز پس از آن انجام شد که دمیس هسابیس، مدیرعامل Google DeepMind و برنده جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴، خواستار ایجاد نهادی مستقل برای تدوین استانداردهای جهانی مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی شد. وی معتقد است نظارت بر این فناوری باید بهصورت نظاممند، با مشارکت صنعت، متخصصان فنی و نهادهای دولتی انجام شود.
گوگل در سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای در تقاطع هوش مصنوعی و علوم زیستی انجام داده است. سامانه AlphaFold که با استفاده از هوش مصنوعی ساختار سهبعدی پروتئینها را پیشبینی میکند، تحول بزرگی در تحقیقات زیستشناسی و توسعه دارو ایجاد کرد و نقش مهمی در اعطای جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۴ به دمیس هسابیس داشت. همچنین شرکتIsomorphic Labs اکنون از همین فناوری برای توسعه نسل جدید داروها و تسریع فرآیند کشف ترکیبات درمانی استفاده میکند.
کارشناسان معتقدند یکی از مهمترین کاربردهای آینده هوش مصنوعی در حوزه سلامت، شناسایی سریع عوامل بیماریزا، پیشبینی شیوع بیماریهای عفونی، طراحی سریعتر واکسنها و توسعه درمانهای هدفمند خواهد بود؛ موضوعی که میتواند آمادگی نظامهای سلامت در برابر همهگیریهای آینده را افزایش دهد.
در عین حال، گوگل تأکید میکند توسعه این فناوری باید همراه با چارچوبهای شفاف نظارتی و ارزیابیهای مستمر ایمنی باشد تا از سوءاستفاده احتمالی از مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی جلوگیری شود.
به باور تحلیلگران، راهبرد جدید Google DeepMind نشاندهنده تغییر رویکرد شرکتهای بزرگ فناوری است؛ رویکردی که در آن هوش مصنوعی دیگر تنها بهعنوان یک ریسک بالقوه در حوزه امنیت زیستی مطرح نیست، بلکه بهعنوان یکی از ابزارهای کلیدی برای پیشگیری و مقابله با تهدیدات زیستی آینده نیز مورد توجه قرار گرفته است.
Re: ax